JAKIE CZYNNIKI WPŁYWAJĄ NA MOJE ZACHOWANIE (także te w stosunku do zmiany)?

Zmiana jest jedynym pewnikiem w naszym życiu i jest to powiedzenie z którym z pewnością się już zetknąłeś. Większość z nas tych zmian nie lubi, z różnych powodów, ale te najczęściej podawane dotyczą: niepewności przed nowym, utratą pozornej kontroli czy niechęcią przed uczeniem się i dostosowywaniem do nowych warunków.

Warto zatem poznać wszystkie czynniki, które tak na prawdę wpływają na naszą postawę do zmiany i zastanowić nad którymi mamy kontrolę, aby odpowiednio przystosować się do zmian.

Czym jest zachowanie?

Zachowanie jest ogółem reakcji i ustosunkowań organizmu żywego do środowiska, to reakcje na bodźce otoczenia. Zachowania te można podzielić na zamierzone i niezamierzone, dobrowolne i przymuszone, racjonalne i irracjonalne.

KLASYFIKACJA UWARUNKOWAŃ ZACHOWAŃ MIĘDZYLUDZKICH

UWARUNKOWANIA WEWNĘTRZNE (endogeniczne

Uwarunkowania genetyczne

– podłoże dziedziczne określone strukturą genów (genotypem), nie mamy na nie wpływu (teoretycznie, pomijając teorie związane z energią i fizyką kwantową).

Uwarunkowania psychogenetyczne 

– różnorodne motywy zachowań, nieraz bardzo wysublimowane, których źródłem są dziedziczone predyspozycje i skłonności

Uwarunkowania psychofizjologiczne

–  zachowania wyznaczane przez stan środowiska wewnętrznego organizmu, który jest z jednej strony pochodną biochemiczno-fizjologicznych reakcji na bodźce, a z drugiej strony zaś funkcjonowania ośrodków mózgu.

Na tą grupę uwarunkowań praktycznie praktycznie nie mamy wpływu. Chociaż odpowiednia praca z predyspozycjami i skłonnościami daje efekty, a na biochemię naszego organizmu w sposób sztuczny (kontrolowany) możemy nieco wpłynąć

UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE (egzogeniczne)

Uwarunkowania środowiskowe

  1. Oddziaływania przyrodnicze – są odbiciem aktualnego stanu środowiska naturalnego jako całości, jak i jego komponentów.
  2. Oddziaływania technogeniczne – obejmują różnego rodzaju oddziaływania środowiska sztucznego, stworzonego przez człowieka.
  3. Oddziaływania ergonomiczne – wynikają z oddziaływań warunków pracy na organizm ludzki (charakter patologiczny lub nawykowy).
  4. Oddziaływania patogeniczne – każda dłuższa choroba ma wpływ na zmianę naszego zachowania.

Na ten rodzaj uwarunkowań wpływ mamy już większy, gdyż możemy zmienić miejsce przebywania, zamieszkania oraz pracy.

Uwarunkowania socjokulturowe

– określają, iż rzeczywisty model zachowań tworzy się w wyniku wzajemnego współdziałania oddziaływań genetyczno-środowiskowych i kulturowych. W tej grupie wyróżnia się:

Czynniki społeczne

decydują o trwałości, strukturze i charakterze naszych zachowań. Występują tutaj dwa rodzaje interakcji:

  1. Interakcja postrzegana jako wzajemne oddziaływanie – interakcja jako gra i jako wymiana.
  2. Interakcja jako komunikacja – komunikacja symboliczna, manipulacja wrażeniami, ukryte założenia i milczące przyjmowanie procedury.

Czynniki historyczno-kulturowe 

  • ewolucja zachowań nie nadąża nad zmianami cywilizacyjnymi, zwłaszcza technologicznymi,
  • tradycyjne wzorce zachowań kulturowych zanikły dziś prawie całkowicie lub bardzo się przekształciły,
  • nie zdajemy sobie sprawy jak wielki wpływ na nasze zachowanie i widzenie świata mają archetypy,
  • większość naszych zachowań ma charakter symboliczny.

Czynniki informacyjno – edukacyjne

– zachowania powstają przede wszystkim w trakcie uczenia się, zbierania informacji itp.

Czynniki indoktrynacyjne

– zdalne sterowanie istota ludzką – wpływ kultury masowej.

UWARUNKOWANIA OSOBOWOŚCIOWE – ENDO-EGZOGENICZNE

OSOBOWOŚĆ

– zespół cech jednostki, wpływających na jej postępowanie, osobowość określa potrzeby, cele i postawy każdego człowieka

Typologia osobowości wg. Hipokratesa

  • Sangwinik – osobowość o żywym i zmiennym usposobieniu
  • Melancholik – człowiek mało aktywny
  • Choleryk – jednostka pobudliwa i jednocześnie mało wytrwała
  • Flegmatyk – typ mało pobudliwy, ale wytrwały i konsekwentny

Typologia polaka wg. J. Szczepańskiego:

  • twórcy – wnoszą nowe idee, pomysły, wynalazki,
  • ludzie przeciętni – odznaczają się solidną pracą i realizacją innych swoich życiowych zadań ale niczego nie modernizują i nie dążą do istotnych zmian o charakterze pozaosobistym,
  • ludzie aktywni negatywnie – osoby zaliczane do marginesu społecznego,
  • jednostki zdane na pomoc i opiekę innych – dzieci, starcy, chorzy, inwalidzi it. 

Elementy uwarunkowań osobowościowych:

  • Postawa – stan człowieka, przygotowujący do działania
  • Motywy – w umyśle pojawia się cel oraz powstaje przekonanie o możliwości jego osiągnięcia
  • Możliwości – tworzą ją trzy uwarunkowania:
    • Ograniczenia czasowo-przestrzenne
    • Ograniczenia organizacyjne
    • Ograniczenia prestiżowe – ekonomiczne
  • Wybór – sąd, na podstawie którego podejmuje się decyzje
  • Decyzje – wynik dokonania wyboru
  • Działanie  – zachowanie mające pewien kierunek, działanie świadome i zamierzone
  • Kontrola społeczna – mechanizmy wymuszające współdziałanie np. normy
  • Konformizm – dostosowywanie własnego zachowania i myślenia do zachowania i myślenia innych

Podam Ci jeszcze dwie inne klasyfikacje czynników wpływających na zachowanie człowieka w roli konsumenta:

Klasyfikacja według Leszka Rudnickiego

Uwarunkowania wewnętrzne:

Czynniki psychologiczne:

  • motywy
  • emocje
  • osobowość
  • uczenie się
  • postrzeganie
  • postawy
  • ryzyko

   Czynniki personalo-demograficzne:

  • wiek
  • płeć
  • faza cyklu życia
  • wykształcenie
  • dochody
  • styl życia.

Uwarunkowania zewnętrzne:

  Czynniki społeczno-kulturowe:

  • rodzina
  • grupa społeczna
  • grupa odniesienia
  • kultura

Czynniki ekonomiczne:

  • produkt
  • ceny
  • miejsce sprzedaży
  • reklama 
  • sprzedaż osobista
  • public relations

Klasyfikacja według Philipa Kotlera

Uwarunkowania zewnętrzne:

  Czynniki społeczno-kulturowe:

  • rodzina
  • grupa społeczna
  • grupa odniesienia
  • kultura

Czynniki ekonomiczne:

  • produkt
  • ceny
  • miejsce sprzedaży
  • reklama 
  • sprzedaż osobista
  • public relations

Czynniki kulturowe:

  • kultura
  • subkultura
  • klasa społeczna

Czynniki społeczne:

  • grupy odniesienia
  • rodzina
  • rola i status

Jeśli Twoja postawa w stosunku do ZMIANY zastanawia Cię i chciałbyś coś zmienić, pomyśl o tym, który z tych czynników może mieć największy wpływ na twoje zachowanie. Ja już zdiagnozujesz te czynnik lub czynniki, to łatwiej Ci będzie się z nimi rozprawić co będzie skutkowała łagodniejszym przechodzeniem zmian, jeśli taka jest twoja potrzeba.

Powodzenia

Ania