SAMODYSCYPLINA contra PROKRASTYNACJA

Czy silna osobowość charakteryzują się nawykiem samodyscypliny? Czy można się nauczyć samodyscypliny i jeśli tak, to jak?

Samodyscyplina czym ona jest, czym się charakteryzuje? 

Samodyscyplina, czyli systematyczne i konsekwentne  wykonywania zaplanowanych czynności. Samodyscyplina może stać się nawykiem i to byłoby bardzo skuteczne rozwiązanie niektórych naszych problemów, jeśli ten nawyk byłby prosty we wdrożeniu…niestety tak nie jest.

George Bernard Shaw kiedyś powiedział, że „Zdrowy człowiek pragnie działania, które przynosi efekty, oraz wysokiej jakości życia.”

Dlaczego dobrze jest się nauczyć samodyscypliny? Dlatego, że posiadamy inną umiejętność a mianowicie – odkładanie nazywane prokrastynacją.

Jakie mogą być przyczyny PROKRASTYNACJI? 

Krótko mówiąc można podać te najczęściej się pojawiające:

  1. Zbyt wysoko stawiana poprzeczka przez rodziców w dzieciństwie i strach przed niemożliwością ich wykonania.
  2. Perfekcjonizm – gdzie zawsze staramy się wykonywać zadania najlepiej jak w naszej ocenie jest to możliwe do zrobienia i nagle stajemy przed wyzwaniem, którego nie jesteśmy pewni i zastanawiamy się czy wykonamy go dobrze. Nie dajemy sobie prawa do popełniania błędów, co zatrzymuje nas przed działaniem, które może być ocenione negatywnie.
  3. Lęk przed sukcesem, z którym kojarzona jest większa odpowiedzialność i więcej zadań do wykonywania.
  4. Potrafimy i lubimy pracować z presją czasu, dlatego wszystko zostawiamy na ostatnią chwilę.
  5. Mamy zbyt „dużo rzeczy na głowie”, czyli lista naszych codziennych zadań do wykonania jest niekończącą się opowieścią; odczuwamy wówczas pewną bezsilność mówiąc sobie, że coś musimy lub powinniśmy zrobić. 
  6. Nie potrafimy realnie określić czasu trwania zaplanowanych działań, co skutkuje: całkowitym brakiem planowania, ogólnikowym określeniem czasu, nie określamy ram czasowych i tworzymy piętrzące się pomysły czekające na” kiedyś” itp.
  7. Często nie wiemy dlaczego coś mamy zrobić, mamy niedookreślone cele i wartości, nie potrafimy układać zadań w priorytety.
  8. Towarzyszą nam emocje, które nie wspierają nas w naszych codziennych, prostych czynnościach, co powoduje narastanie frustracji, przygnębienia, a to doprowadza do utraty wiary w sens życia lub niezadowolenia z osiąganych sukcesów czy niezrozumienia podejmowanych decyzji.
  9. Towarzyszy nam niska samoocena i brak pewności siebie, co powoduje zatrzymanie, powstrzymanie przed działaniem
  10. Odkładanie działania odczuwamy jak nagrodę, gdyż opóźniamy czas realizacji czegoś, czego się boimy lub nie lubimy robić, a ściągnięcie z oczu zadania, które przerażało budzi odprężenie i zmniejszenie stresu. Tym bardziej, że mamy wiele przekonań i przykładów z życia, że jak coś nie zostało zrobione to w efekcie końcowym wyszło to nam na dobre.
  11. Identyfikujemy swoją wartość z pracą, co naturalnie uruchamia w nas niechęć do stawiania czoła problemom i podejmowania ryzyka zadania. Perfekcjonizm, samokrytycyzm i odkładanie stają się reakcją obronną.
  12. Czujemy niechęć do działań narzuconych odgórnie, czujemy się jak ofiara, ubezwłasnowolnienie, zmuszeni do podporządkowania się.

Prokrastynacja nie jest cechą charakteru jak to się często mawia, gdyż te same osoby, które odkładają systematycznie jedne rzeczy co do innych nie mają z tym problemu a motywacja ich wykonywania jest wysoka (np. Hobby, przyjemności itp.).

Denis Witley odkładanie definiuje jako „neurotyczną formę zachowania obronnego” a celem jej jest ochrona własnej wartości, która może być zagrożona podczas wykonywania danej czynności. Obawa przed porażką, przed niedoskonałością i nierealnymi oczekiwaniami też powstrzymuje nas przed działaniem.

Jak możemy pozbyć się prokrastynacji?

Jest wiele sposobów, a oto jeden z nich

  1. Przez najbliższy miesiąc zapisuj dokładnie kiedy i dlaczego odkładałeś dane działanie. Otrzymasz w ten sposób  informacje z jakim negatywnym wzorcem trzeba będzie popracować.
  2. Wypisz wszystkie przekonania, które z tym wzorcem kojarzysz. 
  3. Podejdź do swoich przekonań z potrzebą ich zanegowania i wymyśl jak najwięcej kontrargumentów obalających dane przekonanie.
  4. Zaznacz, które z powyższych powodów pojawiają się przy Twoich przykładowych odkładanych działaniach – możesz zastosować tu technikę „Pięciu dlaczego” aby dotrzeć do serca problemu.

Powyższe kroki pozwolą Ci na diagnozę zjawiska, abyś następnie mógł:

  • Zbudować własne poczucie bezpieczeństwa
  • Zmienić swoje własne negatywne nastawienie
  • Zastosować zmianę starych nawyków lepszymi
  • Nauczyć się odpoczywać bez poczucia winy
  • Nauczyć się panować nad emocjami
  • Nauczyć się realnego planowania
  • Wyzwolić w sobie umiejętność pracy w przepływie
  • Być gotowym na kontrolowane niepowodzenie.

Z poszczególnymi działaniami będziesz mógł się zapoznać w kolejnych artykułach.

Pozdrawiam – Ania

Bibliografia:

  • Fiore N.: Nawyk samodyscypliny. Zaprogramuj wewnętrznego stróża. Sensus, Helion, Gliwice 2007.